Overleg over 'strategie' (of 'de algemene gang van zaken') wordt zowel door directies als door de medezeggenschap wel eens afgedaan als soft en vaag. Dat is begrijpelijk: tijdens een 'artikel 24 overleg' worden er geen concrete (voorgenomen) besluiten besproken. Er worden trends geanalyseerd en ballonnetjes opgelaten. Er worden dromen en nachtmerries gedeeld en stippen op de horizon bezongen. Tsja...
En toch...
Toch is dit overleg cruciaal en niet alleen maar soft. Cintea staat niet bekend (en wil niet bekend staan) als een organisatie die voortdurend aankaart wat je allemaal aan de rechter voor kunt leggen. Wel helpen we toezicht, bestuurders en ondernemingsraden om de bedoeling van de wet te begrijpen. De goede lezer ziet hoe de wetgever aanstuurt op vroege betrokkenheid en invloed. Dat de WOR hier eisen aan stelt en haakjes aanbiedt.
Vaak wachten OR-en de adviesvraag af: 'we kunnen niet reageren als er nog niets op papier staat!' Precies: je kunt nog niet reactief zijn, maar des te meer ruimte voor proactieve invloed! Als je adviesaanvraag op het bordje van de OR ligt zijn de alternatieve oplossingen in de prullenbak verdwenen en komen daar niet meer uit. De echte rek is eruit en de bestuurder wil door. Daarom doet de wetgever net zo goed zijn best om te zorgen dat de OR in deze fase aanhaakt, als het ijzer nog heet en niet gesmeed is.
De Bedoeling
En de bedoeling van artikel 24 is dat de medezeggenschap vroeg en intensief meeleeft met wat er speelt, zodat een advies- of instemmingsaanvraag nooit uit de lucht komt vallen. Zodat de OR al zorgen en wensen mee kan geven vóórdat de bestuurder optie A in detail uitwerkt en alternatieven B en C vergeet of verwerpt. Ook als de bestuurder zijn plan nog echt wil en kan aanpassen op adviezen die uit de OR komen, als hij eenmaal een voorgenomen besluit voorlegt, maken plan B en C in de praktijk geen kans meer.
Frustratie!
En dat frustreert bestuurders, toezicht en OR: De OR kan dan alleen nog wat punten en komma’s verschuiven. Als de OR eens echt met een alternatieve visie en aanpak komt, is het voor de ondernemer te laat. Dus voegt de OR minimaal waarde toe en is alleen een blok aan het been. Als bestuurder stop je tijd, informatie en energie in de medezeggenschap, maar je voorgenomen besluit blijft substantieel ongewijzigd, of er komen creatieve flodders waar je helaas niets meer mee kunt.
Niet vrijblijvend
Artikel 24 zoekt het vroege, mogelijk onbehagelijk vage gesprek, zodat de OR echt waardevol is. Dat is niet soft. Lid 1 van artikel 24 zegt dat de ondernemer mededelingen doet 'over besluiten die hij in voorbereiding heeft' en dat 'daarbij afspraken worden gemaakt wanneer en op welke wijze de OR in de besluitvorming wordt betrokken'. Bij een plotselinge en hoegenaamd urgente adviesaanvraag kan de OR pareren: hoe lang is dit voornemen al in voorbereiding? Als dat geruime tijd is, is artikel 24 geschonden en kan de OR alsnog een strategisch gesprek opeisen, hoewel de bestuurder in de startblokken staat voor actie. De wetgever wil dat de OR wezenlijke invloed kan uitoefenen, vanaf het begin van strategie-ontikkeling. Daarom bijvoorbeeld ook artikel 25 lid 1 sub n van de WOR: de verplichting om de OR advies te vragen over externe adviesopdrachten. Vóór de trein gaat rijden en de blauwdrukken worden besproken aan de tekentafel.
Uit de lucht
Als er weer eens een voorgenomen besluit uit de lucht komt vallen, waarop de OR vriendelijk wordt verzocht morgen instemming of een positief advies te geven, ga dan niet (alleen) klagen dat de bestuurder de OR niet serieus neemt. Neem jezelf serieus en zoek samen de weg terug naar de bedoeling. Naar wezenlijke, positieve invloed. Wacht niet af en beklaag je niet achteraf, maar zet in op zinvolle, vroegtijdige gesprekken, waar beide partijen en de onderneming echt beter van worden.
Dat is onze visie op waardevolle medezeggenschap: vroege, open samenwerking als het kan, kritische tegenstem als het moet.
Aan de slag!
Meer weten en woorden omzetten in daden? Vraag ons om begeleiding van jullie (wellicht stroeve of vage) gesprek tussen bestuurder, OR en toezicht, of vraag om een maatwerktraining in de navigator werkmethode voor proactieve medezeggenschap.