De navigatOR, een slimme en simpele methode voor effectieve medezeggenschap, werkt vanuit drie prikkelende en krachtige uitgangspunten:
Concullega Camiel Schols schreef heerlijke, heldere blogs over elk van deze drie beginselen (volg de linkjes). Hij schets duidelijk het contrast met wat de meeste ondernemingsraden plichtsgetrouw doen, maar wat beduidend meer ruis en ergernis dan invloed oplevert – het kat-en-muis-spel van vraag en antwoord.
En deze blog dan?
In deze blog voeg ik nog een rede toe om te stoppen met dat toneelstuk. Daar wees een andere Navigator licentiehouder, Frank Dijkstra, me op: de bestuurder wordt er noch wijzer noch blijer van. Vragen leveren hem huiswerk waar hij niets van leert – strafwerk dus. Toegegeven, goede medezeggenschap hoeft niet altijd gezellig en leuk te zijn. De OR hoeft zijn waarnemingen en adviezen niet op te leuken of af te zwakken om de samenwerking glad te strijken. Maar een prettige relatie, plezier en het idee dat iedereen er werkelijk wat aan heeft, zijn geen overbodige luxe.
Alleen voor de gezelligheid?
Nee, het helpt ook voor de inhoud. Vragen stellen levert beide partijen vrijwel niets op. Daar gaat Camiel’s eerste blog over. Stel: de raad wil chocoladecake. Door te vragen wat voor ingrediënten de bestuurder aan het mixen is, is de kans nihil dat de bestuurder precies gaat bakken wat de OR wil. Dan kan de OR zich lekker teleurgesteld en verongelijkt voelen, maar wie heeft daar wat aan? Medezeggenschap is bedoeld om de organisatie beter te maken en belangen van de medewerkers te behartigen. Dat gaat het best als de bestuurder denkt: ‘Ja, die raad, daar ga ik graag naartoe, daar krijg ik zinvolle inzichten en meningen mee. Navigerende medezeggenschap... daar krijg ik energie van en goede ideeën’. Geen marteling met onzinnige detailvragen of retorische raadsels, waar de impliciete oordelen en verwijten vanaf druipen. De bestuurder heeft meer aan heldere perspectieven en interessante meningen dan aan verstoppertje spelen en uitstelgedrag van de OR.
Puur vragen beantwoorden, waarop dan natuurlijk weer de vervolgvragen komen, levert de bestuurder geen meerwaarde. Heel indirect zitten er wat vage meningen en suggesties in verstopt, maar het is gissen voor de bestuurder (Camiel schreef ook daar een stimulerende blog over, die bestuurders oproept te stoppen met het beantwoorden van vragen). Het idee van niet vragen maar vinden is dat je die verborgen suggesties op tafel legt. De impliciete wijsheid van de medewerkers zichtbaar en het geluid van de werkvloer helder hoorbaar maakt. Dat is de grote uitdaging én de grote meerwaarde van medezeggenschap. En dan zul je zien dat 23 vragen omgevormd kunnen worden tot 2 standpunten, stellingen, voorstellen, of suggesties. En daarop vraag je vervolgens de reactie van de bestuurder: ‘Dit is wat wij tot nu toe bedacht hebben en belangrijk vinden, wat vindt u daarvan?’
Invloed door denken en dialoog
Dat zet een bestuurder aan het denken, in een vrije ruimte. Als de OR-meningen niet al te aanvallend gesteld zijn, wordt de bestuurder erdoor geïnspireerd. Het zet het aan tot dialoog, in plaats van tot een loopgravenoorlog, waarbij de OR reactief blijft wachten op weer een rapport dat de meeste leden nooit openen en een paar freaks volledig tot in de voetnoten uitpluizen en bekritiseren. Waarbij de OR dan weer van links en dan weer van rechts schiet. Het doorsnijdt de gewoonte van vragenstellen. Het daagt de OR uit om te komen tot breed gedragen meningen op hoofdpunten in plaats van een verzameling losse flodders. Maar lukt je dat wel, dan heef de OR echte invloed. En in deze blog zeg ik: ga lekker navigeren óók omdat dat meteen leuk en zinvol is voor de bestuurder.
En nu?
Nieuwsgierig? App of bel mij, of één van onze (Cintea of Navigator) collega’s. Veel succes met het omdenken en omvormen van jullie medezeggenschap! Groet, Diederik Prakke